Het Nieuwe Werken, wat is dat?

Wat is Het Nieuwe Werken

Zoals in de introductie al duidelijk wordt gemaakt, zijn er diverse definities te vinden van het begrip ‘Het Nieuwe Werken’. Bill Gates introduceert in zijn whitepaper ‘The New World of Work’ [1] eigenlijk voor het eerst het concept en kan daarmee gezien worden als één van de grondleggers van dit begrip. Een andere bekende en veel gehanteerde definitie is die van Dik Bijl:

"Het Nieuwe Werken is een visie waarbij recente ontwikkelingen in de informatietechnologie als aanjager gelden voor een beter(e) inrichting en bestuur van het kenniswerk. Het gaat om vernieuwing van de fysieke werkplek(ken), de organisatiestructuur en -cultuur, de managementstijl en niet te vergeten de mentaliteit van de kenniswerker en zijn manager." [2]

Deze definitie uit 2007 spreekt van kenniswerk. In de huidige omschrijving van dit begrip, zoals hieronder wordt weergegeven, is de scope van Het Nieuwe Werken verruimd naar alle beroepen in de dienstverlening.

Het Nieuwe Werken kan in eerste instantie omschreven worden als "het plaats- en tijdonafhankelijk uitvoeren van werkzaamheden”. In tweede instantie is de “onafhankelijke wijze van werken eraan toegevoegd. Hierbij wordt gebruik gemaakt van moderne mobiele technologie."

Diverse bedrijven hebben hun werkomgevingen inmiddels ingericht conform Het Nieuwe Werken. Eigenschappen van dit soort werkomgevingen zijn onder andere het gebruik van diverse soorten werkplekken; zo zijn er concentratiewerkplekken, teamwerkplekken en loungeplekken terug te vinden. De medewerkers komen op kantoor om elkaar te ontmoeten en bij te praten en zijn niet per definitie gericht op het aanwezig zijn van 9 tot 5. Binnen het werkplekconcept van deze werkomgevingen is dan ook rekening gehouden met het feit dat medewerkers elkaar in een ongedwongen sfeer kunnen ontmoeten. Dit wordt vaak gestimuleerd door bijvoorbeeld de aanwezigheid van een koffiecorner en andere ontspanningsruimtes.

Het Nieuwe Werken is meer dan flexibele werkplekken en werktijden

Het Nieuwe Werken is niet alleen het aanleggen van flexibele werkplekken, in combinatie met kantoortuinen en de verruiming van de start- en eindwerktijden. Het Nieuwe Werken is ook de vraag naar een gedragsverandering, zowel van werknemer als van werkgever. De werknemer zal eraan moeten wennen dat er in principe geen vaste werkplekken en werktijden meer zijn. Het is vaak de bedoeling dat men op het kantoor de collega’s opzoekt die men op dat moment nodig heeft om vervolgens aan het werk te gaan. Dit hoeft niet per definitie steeds op dezelfde plek te zijn. De aard van het werk kan per dag verschillen waardoor er ook steeds behoefte is aan een ander soort werkplek. Voor de werkgever betekent Het Nieuwe Werken dat er vertrouwen gegeven moet worden aan de medewerkers over het op te leveren resultaat binnen de tijd die ervoor staat. Vertrouwen is nodig omdat de manager de medewerker niet meer zo vaak op de afdeling heeft zitten en daarmee dus het toezicht kwijtraakt. De manager zal dus moeten sturen op resultaat en niet meer op aanwezigheid.

Kennisoverdracht, vernieuwing en verandering

De komende jaren zullen er veel mensen uit het arbeidsproces stromen. Het werk wat zij doen en de kennis die zij hebben zal moeten worden overgenomen. Voor bedrijven is het dus belangrijk om de nieuwe generatie, die de komende jaren hun intrede in de arbeidsmarkt zullen doen, binnen te halen. Deze nieuwe generatie is echter opgegroeid met moderne mobiele technologie en bedient zich van allerlei sociale netwerken om met elkaar en de rest van de wereld in contact te blijven. Een organisatie die dus is ingericht met moderne technologie heeft een grotere aantrekkingskracht op jongeren dan bedrijven die nog op de conventionele manier werken.

Om Het Nieuwe Werken toe te passen is een moderne technologische omgeving, goede beveiliging, management bereidheid, algemene acceptatie, betrouwbaar en vakkundig personeel en een andere mindset noodzakelijk. Het Nieuwe Werken maakt gebruik van nieuwe technologieën en kan leiden tot slimmer, efficiënter en effectiever werken en zal nieuwe verwachtingen scheppen ten aanzien van nieuwe manieren van leidinggeven, eigen verantwoordelijkheid, eigen creativiteit en oplossingsgerichtheid. Nieuwe professionals stellen andere wensen en eisen aan hun werkgever of opdrachtgever en aan de inrichting van hun werk en werkomgeving. Organisaties zullen andere eisen stellen aan werknemers. Het is duidelijk dat de manier waarop organisaties zijn ingericht daardoor behoorlijk kan gaan verschillen van de manier waarop wij dat momenteel kennen.

Een eenvoudig voorbeeld van Het Nieuwe Werken

14 jaar geleden moest ik één keer per week naar Maastricht om database beheertaken uit te voeren. 5 jaar geleden was deze wekelijkse reis niet meer noodzakelijk. Vanwege de technologie om op afstand te werken kon ik de database op elk willekeurig moment en op elk willekeurig tijdstip en op elk willekeurige locatie monitoren en eventueel acties ondernemen.De technologie om remote te werken was 14 jaar geleden al aanwezig, maar de bereidheid van het management, de beveiligingsaspecten en de acceptatie van deze wijze van werken was nog niet zover.

Dit is natuurlijk niet het meest flitsende voorbeeld van Het Nieuwe Werken, maar ik probeer hiermee aan te geven dat Anytime, Anyplace en Anyhow drie belangrijke basisprincipes zijn van Het Nieuwe Werken.

• Anytime; aangezien creativiteit en inspiratie niet gebonden is aan tijd. De beste ideeën ontstaan zelfs niet in het 9 tot 5 tijdsinterval, maar vaak in de kleine uurtjes of op onverwachte momenten.
• Anyplace; aangezien door de mobiele technologie de resources om het werk uit te voeren niet meer plaatsgebonden is, maar overal benaderbaar zijn. Hierdoor is het ook mogelijk dat niet alle medewerkers op hetzelfde moment op dezelfde plaats aanwezig hoeven te zijn.
• Anyhow; aangezien door de moderne technologie de medewerker op meerdere wijzen en met meerdere hulpmiddelen het werk kan uitvoeren.

9 principes van HNW

In het document ‘Het Nieuwe Werken bij het Rijk’ [3] gaat men nog een stapje verder door negen principes van Het Nieuwe Werken te onderkennen:

1. Zelf bepalen hoe, waar, wanneer, met wie men werkt aan concrete resultaten;
2. Niet de functie, maar talent bepaalt iemands waarde;
3. Iedereen is zelf verantwoordelijk voor de eigen ontwikkeling;
4. Variëteit en maatwerk zijn de nieuwe standaard;
5. Thema’s en taken zijn leidend, niet de grenzen van organisaties;
6. Transparantie tenzij;
7. Inspireren en sturen met behulp van collectieve ambities;
8. Digitale kennis & vaardigheden maken onderdeel uit van het vak van de medewerker;
9. Werkplekken zijn activiteitsgerelateerd en ICT-ondersteuning staat altijd in dienst van de medewerker.

Tot slot

Door de nieuwe mogelijkheden die het internet biedt, maar ook door nieuwe werkmethodes, de nieuwe generatie werknemers - die gewend zijn met moderne mobiele technologie en sociaal media te werken - en de eisen die aan het werk zullen worden gesteld, zal het werken in de aard ingrijpend veranderen. De vraagstukken die Het Nieuwe Werken oproept zijn multidisciplinair: technologisch, organisatiekundig, sociologisch en cultureel. De vraag is hoe snel de ontwikkelingen zullen verlopen en vooral hoe de organisaties met deze maatschappelijke ontwikkelingen om zullen gaan.